شیمیدانی که ... (2) : به علم شیمی تعادل بخشید
هنری لوئی لوشاتلیه (Henry Louis Le Châtelier) ( 8 اکتبر 1850 تا 17 سپتامبر 1936 ) مهندس و شیمی دان فرانسوی بود که تاثیر زیادی بر علم شیمی در اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 میلادی گذاشت . nasrollahi5.blogfa.com
پدرش ، لوئی ، سهم بسزایی در تولد صنعت آلومینیوم ، شروع فرایند مارتین – زیمنس در صنایع فولاد و راه آهن در فرانسه داشت . هنری دارای یک خواهر و چهار برادر بود . مادرش بسیار منظم بود و بچه ها را در همه ی امور از جمله خوردن ، پوشیدن ، درس خواندن و ... به نظم وامی داشت . به طوری که تمام زندگی هنری بر مبنای احترام به دستور و قانون بوده است . nasrollahi5.blogfa.com
او در اکول پلی تکنیک پاریس و همچنین دانشگاه سوربون به تحصیل پرداخت و سپس به تدریس موضوعاتی از جمله سوختن ، تفکیک ، آلیاژهای فلزی ، قوانین عمومی شیمی تجزیه و تر کیب های سیلیسی در دانشگاه مشغول شد . اما پس از چند دوره تدریس ناموفق ، آکادمی علوم فرانسه رفت و سرآخر به عضویت آکادمی سلطنتی علوم سوئد در آمد .
شهرت لوشاتلیه بیشتر به خاطر کار بر روی اصل تعادل شیمیایی و اختلاف انحلال پذیری نمک ها در یک حلال ایده آل می باشد . وی بین سال های 1884 تا 1914 میلادی در حدود 30 مقاله ارائه کرده است . nasrollahi5.blogfa.com
وی همچنین تلاش های زیادی در زمینه ی متالورژی انجام داد و یکی از موسسین مجله متالورژی بوده است . وی همچنین مهندس مشاور شرکت سیمان لافاراژ نیز بوده است .
اصل لوشاتلیه چیست ؟ nasrollahi5.blogfa.com
مطابق این اصل : " اگر بر یک سامانه ی در حال تعادل ، تغییری در غلظت ، دما و یا فشار کل تحمیل شود ، تعادل در جهتی جابه جا می شود که تاثیر آن تغییر را کاهش دهد . "
به عنوان مثال اگر با کاهش حجم ، فشار سامانه ی تعادلی زیر را افزایش دهیم :
N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g)
تعادل در جهت رفت جابه جا خواهد شد تا از فشار وارده بکاهد .
در مثالی دیگر ، در فرایند مجاورت ، برای تولید سولفوریک اسید :
2SO2(g) + O2(g) ⇌ 2SO3(g)
که واکنشی گرماده است ، افزایش دما ، تعادل را در جهت برگشت جابه جا می کند تا انرژی اضافی وارد شده به سامانه را جذب کند و برای برقراری تعادل ، دما را کاهش دهد .
لوشاتلیه از نظر سیاسی بسیار محافظه کار بود . nasrollahi5.blogfa.com
وی در سال های مختلف به القابی همچون شوالیه ، افسر و فرمانده نائل آمده است .
آرزومندم مطالب این وبلاگ ، برای دوستداران علم شیمی مفید واقع شود . نصرالهی