نهمین کنفرانس ملی آموزش شیمی ایران

نهمین کنفرانس ملی آموزش شیمی ایران در تاریخهای 6 تا 8 شهریور 1395 در دانشگاه زنجان برگزار شد .

آدرس وبگاه کنفرانس : http://conf.isc.gov.ir/icec9

نام پیشنهادی چهار عنصر جدید در جدول تناوبی عنصرها

انجمن بین المللی شیمی محض و کاربردی ، اخیراً برای چهار عنصر جدید نام هایی را پیشنهاد کرده است . nasrollahi5.blogfa.com

عنصر شماره 113 : نیهونیم Nh ( برگرفته از نام زاپنی «نیهون» به معنی «سرزمین آفتاب تابان»)

عنصر شماره 115 : موسکوویم Mc ( برگرفته از نام شهر مسکو )

عنصر شماره 117 : تِنِسیم Ts ( برگرفته از نام ایالت تنسی آمریکا )

عنصر شماره 118 : اوگانِسون ( برگرفته از نام دانشمند روسی ، یوری اوگانسیان )

لازم به یادآوری است که عناصر شماره 114 و 116 جدول تناوبی ، قبلاً به ترتیب « فلِروویم » و « لیوِرموریم » نامگذاری شده بودند . nasrollahi5.blogfa.com

جدول تناوبی با توجه به نام های پذیرفته نشده از عنصرها

نامگذاری عنصر 113 جدول مندلیف

گروهی از دانشمندان ژاپنی معیاری را برای نامگذاری یک عنصر جدید جدول تناوبی در نظر گرفته‌اند که بیش از دوازده سال پس از شروع به کار برای ساخت آن، زمان صرف کرده‌اند.

کوسوکه موریتا، که این پژوهش را در موسسه تحقیقاتی وابسته به دولت ریکن نیشینا در ژاپن رهبری می‌کرد، روز پنجشنبه توسط اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی از این تصمیم مطلع شد . موریتا در بیانیه‌ای گفت: حالا که ما به طور قطع وجود عنصر 113 را ثابت کردیم، قصد داریم تا به بررسی عنصر 119 و عناصر دیگر که هنوز کشف نشده‌اند، بپردازیم.

اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی و اتحادیه بین‌المللی فیزیک خالص و کاربردی در یک کار گروهی مشترک، همچنین تصمیمی را برای کشف عناصر 115، 117 و 118 اتخاذ کردند .

ریوجی نویوری، رئیس سابق ریکن و برنده جایزه نوبل شیمی به خبرنگاران گفت: کشف این عناصر برای دانشمندان، ارزش بیشتری نسبت به مدال طلای المپیک دارد. nasrollahi5.blogfa.com

موسسه ریکن پیشتر اعلام کرده بود که ممکن است نام ژاپنیم (japanium) را برای عنصر 113 که موقتا ununtrium نامگذاری شده بود، انتخاب کنند.

با این حال، موریتا هیچ نام مشخصی را برای این عنصر کاندید نکرده است و می‌گوید که قصد دارد تا بخشی از سال آینده را صرف انتخاب نام برای این عنصر کند.                       

عنصر 113 در جدول تناوبی بین کوپرنیسیم و فلروویوم قرار دارد که یک تیم مشترک از دانشمندان در روسیه و آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور در آمریکا نیز پس از اعلام کشف آن در سال 2004، برای نامگذاری آن به رقابت پرداختند. nasrollahi5.blogfa.com

موریتا و گروهش از شتاب دهنده خطی و جداکننده یونی ریکن استفاده کرده و جستجوی عناصر فوق سنگین سنتزی جدید را آغاز کردند. در سال 2003، تیم ریکن تلاش خود را برای ایجاد عنصر 113 آغاز کردند. ایزوتوپ‌های عنصر 113 یک نیمه عمر بسیار کوتاه و به مدت کمتر از یک هزارم ثانیه دوام دارد و کشف آن بسیار دشوار است. این گروه به مدت هفت سال قبل از رسیدن به موفقیت بیشتر در ماه آگوست 2012 موفق به ایجاد این عنصر شدند.

منبع : ایسنا nasrollahi5.blogfa.com

سه سالگی وبلاگ شیمی دانشی برای همه ی روزگاران

یازدهم آذر ، مصادف است با سومین سالگرد تولد وبلاگ

 " شیمی دانشی برای همه ی روزگاران "

مدیریت این وبلاگ امیدوار است که وبلاگ " شیمی دانشی برای همه ی روزگاران " توانسته باشد تاکنون نظر علاقه مندان به رشته شیمی را به خود جلب کرده باشد .

کیک زیر را با شمعهای زیبایش به شما تقدیم می کنم

رنگ شعله ی این شمعها به خاطر وجود مواد مختلف و اختلاف طیف نشری این مواد ، متفاوت می باشد .

ادرار در استخر

آمارها نشان می‌دهند که از هر ۵ نفر یک نفر در استخر ادرار می‌کند. ولی تنها نتیجه این کار بی‌ادبانه، آبروریزی در صورت لو رفتن نیست. ادرار کردن در استخر، حتی در مقادیر بسیار کم نیز منجر به تولید مواد شیمیایی سمی در آب می‌شود.

ارنست بلچلی، مهندس شیمی در دانشگاه پردو توضیح می‌دهد: «همیشه در ذهن مردم این تصور وجود دارد که ادرار کردن در استخر به دلیل کلر زدن و تصفیه مداوم آب مشکلی ایجاد نمی‌کند، در حالی که این موضوع درست نیست».

وظیفه کلر در استخر کشتن باکتری‌ها است و کاری به دیگر مشکلات بدن ندارد. در حقیقت این این ماده به راحتی با با اسید اوریک موجود در ادرار (یک ماده شیمیایی شامل نیتروژن که اسم انگلیسی ادرار از نام آن گرفته شده است) واکنش می‌دهد. از جمله ترکیبات منتج شده آن، سیانوکلراید و تری‌کلروآمین هستند که بالقوه خطرناکند و در آب تمام استخرهایی که بلچر در ده سال گذشته نمونه‌برداری کرده، یافت شده‌اند. تازه‌ترین تحقیق او که نتیجه‌اش در ژورنال Environmental Sience &Technology منتشر شده است، نشان می‌دهد که ۹۳ درصد اسید اوریک مورد استفاده در تولید این ترکیبات از ادرار انسان می‌آید (عرق هم دربردارنده اسید اوریک است).

آن‌چه این یافته را حائز اهمیت می‌کند، این است که مقادیر زیادی از ادرار لازم نیست تا سطح این مواد شیمیایی خطرناک از حد مجاز تعیین شده توسط سازمان حافظت از محیط زیست ایالات متحده تجاوز کند. پژوهشی دیگر نشان داده بود که سطح تری‌کلروآمین آب استخر پس از هر سانس شنا، تا چهار برابر افزایش می‌یابد. دیگر دانشمندان نیز دریافته‌اند که قرار گرفتن مداوم در معرض تری‌کلروآمین و سیانوکلراید در استخرها (برای شناگرها و نجات غریق‌ها) احتمال آسم و دیگر مشکلات تنفسی را افزایش می‌دهد، البته اثبات این ارتباط‌ها نیاز به تحقیق بیشتر دارد.

بنابراین حتی اگر هم مشکلی با بی‌ادبانه و مزخرف بودن این کار ندارید، لااقل به دلایل علمی در آب استخر ادرار نکنید.

شیمی گیتار الکتریک

اثر تونلی به زبان ساده (Tunnelling effect)

طبق مدل کوانتومی اتم ، الکترونها مانند ابری هسته را احاطه کرده اند و یک الکترون در هر لحظه ممکن است در نقطه ای اطراف هسته حظور داشته باشد . حدود 90% احتمال دارد که الکترون در هر لحظه در فضای "اوربیتال" باشد و 10% احتمال دارد خارج از آن باشد .

حال اگر دو اتم بسیار به هم نزدیک شوند این احتمال وجود دارد که ابرهای الکترونی آنها در خارج از اوربیتال با هم همپوشانی کنند . حالا چه اتفاقی می افتد ؟ nasrollahi5.blogfa.com

اگر بین دو اتم اختلاف پتانسیل ایجاد کنیم الکترون می تواند از اتمی به اتم دیگر انتقال یابد و جریان الکتریکی بسیار کوچکی ایجاد کند که شدت این جریان با فاصله ی اتم ها رابطه ی وارونه دارد . این اثر کوانتومی « اثر تونلی » و جریان ایجاد شده « جریان تونلی » نامیده می شود .

از اثر تونلی در میکروسکوپهای الکترونی تونل زنی استفاده می شود .                                            

شیمی سیگار

عنصرهای به کار رفته در خودروهای جدید

همانطور که می دانید ، شیمی نقش مهمی در صنعت خودرو ایفا می کند . در دو تصویر زیر ، عنصرهای به کار رفته در دو نوع خودرو به نمایش درآمده است .

.....................................

برندگان جایزه نوبل شیمی 2015

جایزه نوبل شیمی 2015 به پاس خدمات «توماس لیندال» سوئدی از موسسه فرانسیس کریک و آزمایشگاه کلیر هال در انگلیس، «پل مولدریچ» آمریکایی از موسسه پزشکی هاوارد هیوز و دانشکده پزشکی دانشگاه دوک و «عزیز سانچار» ترکیه‌ای از دانشگاه کارولینای شمالی برای مکانیزم ترمیم دی‌ان‌ای اختصاص پیدا کرد. nasrollahi5.blogfa.com

به گفته کمیته نوبل، این جایزه به پاس تلاش سه شیمیدان برای ارائه دانش بنیادی در مورد چگونگی عملکرد یک سلول زنده و استفاده از آن برای توسعه درمان جدید برای سرطان به آن‌ها اختصاص یافته است.

آسیب دی‌ان‌ای همیشه رخ می‌دهد و دلیل این که ماده ژنتیکی انسان به شکل آشفته‌ای تجزیه نمی‌شود، این است که مجموعه‌ای از سیستم‌های مولکولی بطور دائمی به نظارت و ترمیم دی‌ان‌ای می‌پردازند. nasrollahi5.blogfa.com

جایزه نوبل شیمی 2015 به سه محقق پیشگامی ارائه شد که چگونگی عملکرد این سیستم‌های ترمیم‌کننده را در سطح دقیق مولکولی نقشه‌برداری کرده‌اند.

در اوایل دهه 1970، دانشمندان بر این باور بودند که دی‌ان‌ای یک مولکول بسیار ثابت است، اما توماس لیندال نشان داد که دی‌ان‌ای با سرعتی تجزیه می‌شود که باید رشد حیات را در زمین غیرممکن کرده باشد. این بینش به وی اجازه داد تا مکانیزم مولکولی «ترمیم برش پایه» را کشف کند که بطور مداوم واپاشی دی‌ان‌ای انسان را خنثی می‌کند.

عزیز سانکار به نقشه‌برداری از مکانیزم ترمیم برش نوکلئوتید پرداخت که سلول‌ها از آن برای ترمیم آسیب ناشی از پرتو فرابنفش به دی‌ان‌ای استفاده می‌کنندو افرادی که با نقص مادرزادی در این سیستم ترمیمی متولد می‌شوند، در صورت مواجهه با نور خورشید به سرطان پوست مبتلا خواهند شد. سلول‌ها همچنین از این مکانیزم برای اصلاح نقایص ناشی از مواد جهش‌زا و موارد دیگر استفاده می‌کنند. nasrollahi5.blogfa.com

پل مودریچ نشان داد که سلول‌ها چگونه به اصلاح نقایصی می‌پردازد که در زمان تکثیر دی‌ان‌ای طی تقسیم سلولی رخ می‌دهند. این مکانیزم موسوم به ترمیم عدم تطابق، بسامد نقص‌ها را طی تکثیر دی‌ان‌ای تا هزاران برابر کاهش می‌دهد. نقص مادرزادی در ترمیم عدم تطابق برای مثال باعث یک نوع ارثی سرطان روده بزرگ می‌شود.

* خبر فوری : احتمال وجود آب مایع در کره مریخ *

دانشمندان می‌گویند که وجود رگه‌های تیره روی سطح کره مریخ به احتمال قوی به دلیل جریان فصلی آب مایع است و این به نوبه خود می‌تواند امکان وجود حیات در این کره را فراهم آورد.

    

تصاویری که از ماهواره‌ ناسا دریافت شده نشان می‌دهد که این لایه‌های تیره رنگ ظاهرا ناشی از ته‌نشین شدن نمک روی سراشیبی‌های کره مریخ است. nasrollahi5.blogfa.com

انواع نمک‌های موجود در کره مریخ دارای قابلیت کاهش نقطه انجماد و افزایش نقطه تبخیر آب است. در نتیجه آب مایعی که در نزدیکی سطح مریخ تشکیل می‌شود به اندازه کافی فرصت حرکت کردن را پیدا می‌کند.

گروه پژوهشگران نتیجه تحقیقات اخیر را در نشریه نچرال جیوساینس (Nature Geoscince) منتشر کرده‌اند.

دانشمندان معتقدند که این موضوع می‌تواند به امکان وجود حیات در مریخ شدت بخشد، زیرا وجود آب مایع زمینه تشکیل موجودات تک سلولی را فراهم می‌آورد.nasrollahi5.blogfa.com

همچنین به گفته این پژوهشگران، در صورت یافتن منابع آب مایع روی سطح کره مریخ، فضانوردان در آینده ممکن است بتوانند از آن برای استفاده خود بهره‌برداری کنند.

البته به گفته آنها، یافتن آب مایع روی سطح کره مریخ کار ساده‌ای نیست، زیرا معمولا دمای هوا زیر صفر درجه است و فشار اتمسفری به حدی پایین است که موجب بخار شدن سریع آب می‌شود.

اما مشاهده لایه‌ها و رگه‌های عمیق سطح کره مریخ در طول ۱۵ سال گذشته و تغییر شکل آنها در فصول مختلف به این فرضیه استحکام می‌بخشد. nasrollahi5.blogfa.com

 

دانلود فیلمی کوتاه از کانال یورونیوز درباره کشف آب در مریخ توسط ناسا (3.4مگابایت)

 

سمّی ترین ترکیب های شیمیایی

شاید بتوان گفت که همه مواد سمّی هستند . آب ، که یک مایه زندگی بخش است ، شما را خواهد کشت اگر از آن زیاد بنوشید . اکسیژن نیز که برای ادامه زندگی ما لازم است ، در غلظت های بالا سمّی کشنده است . اما برخی از مواد هستند که در غلظت های پایین نیز سمیّت بالایی دارند . البته باید در نظر داشت که ممکن است یک ماده شیمیایی برای یک موجود (مثل موش) سمّی باشد و برای موجود دیگر (مثل انسان) سمّی نباشد . همچنین برخی شرایط همچون سن ، جنسیت ، ژنتیک و ... نیز در میزان سمّیت یک ماده شیمیایی در یک موجود خاص تاثیرگذار است .

وبلاگ شیمی دانشی برای همه ی روزگاران ، در جدول زیر ، سمّی ترین مواد شیمیایی را معرفی کرده است . در این جدول ، دوز کشنده (LD) از هر ماده به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن موجود زنده بیان شده است . nasrollahi5.blogfa.com

شیمی بستنی

این روزها هوا گرم است و خوردن بستنی خالی از لطف نیست . اما آیا تاکنون از زاویه دید یک شیمیدان به بستنی نگاه کرده اید ؟ بیایید برای بررسی بستنی از دیدگاه شیمی با بنده همراه باشید . nasrollahi5.blogfa.com

بستنی ، مخلوطی است از هوا ، بلورهای یخی ، گویچه های چربی و یک نوع شربت مایع . این مخلوط ، یک کلویید است که در آن ذرات نامحلول کوچکی درون آن معلق هستند . nasrollahi5.blogfa.com

 

 

حفظ کتاب های باارزش قدیمی

پیش از قرن 19 میلادی ، در اروپا ، کاغذ را از کتان یا پارچه‌های مندرس می‌ساختند . به تدریج که روش های نوین تولید مواد خام به عرصه آمد ، تولید کاغذ با خمیرِ چوب آغاز شد . اما کاغذهای اولیه ، دارای حفره‌های میکروسکوپی بودند که این حفره‌ها باعث پخش و محوشدن جوهر می‌گردید . برای پر کردن این حفره‌ها ، کاغذ را با زاج سفید (آلومینیوم سولفات) به حالت سیرشده‌ در می‌آوردند . به نظر می‌رسید که فرایند جدید ، ساخت کاغذ را ساده‌تر کرده‌است ؛ اما مشکلات جدی بروز کردند . nasrollahi5.blogfa.com

یون‌های آلومینیوم موجود در زاج سفید ، همچون بسیاری از یون‌های فلزی ، خصلت اسیدی دارند و با رطوبت هوا واکنش می‌دهند و یون H⁺  آزاد می‌کنند : nasrollahi5.blogfa.com

Al³⁺ (aq) + H₂O (l)     ⇌    AlOH²⁺ (aq) + H⁺ (aq)

یون‌های H⁺ نیز با کاغذ واکنش می‌دهند و آن را سست می‌کنند . بنابراین ، بسیاری از کتاب های با ارزش ترد شدند و دیگر نمی‌شود آن‌ها را در دست گرفت .

امروزه روش های متعددی وجود دارند که می‌توان به کمک آن‌ها اسید موجود در این کاغذها را خنثی کرد . البته واکنش های اسید – باز فراوانی را می‌شناسیم که در محیط آبی رخ می‌دهند ، اما مشکل اصلی این است که نمی‌توان کتاب را وارد یک محلول بازی کرد . به دلیل وجود این چالش ، روشی مورد استفاده قرار گرفت که در آن از یک گاز برای خنثی کردن اسید موجود در کاغذ استفاده می‌شد ؛ بدون آن که کاغذ بیش از این تخریب شود .

یکی از این روش‌ها «بهبود DEZ» نام دارد . DEZ یا «دی اتیل روی» که فرمول شیمیایی‌اش (CH₃CH₂)₂Zn است ، در دمای اتاق حالت گازی دارد و هم با اکسیژن و هم با بخار آب واکنش می‌دهد و اکسید روی (ZnO) جامد تولید می‌کند ؛ ماده‌ای که نهایتاً بر روی کاغذ رسوب می‌کند .

(CH₃CH₂)₂Zn (g) + 7O₂ (g)   →    ZnO (s) + 4CO₂ (g) + 5H₂O (l)

(CH₃CH₂)₂Zn (g) + H₂O (g)   →    ZnO (s) + 2CH₃CH₃ (g)

اکسید روی دارای آنیون های بازی اکسید (O^2-) است که با یون های H⁺ واکنش می‌دهند و اسید موجود در کاغذ را خنثی می‌کنند . nasrollahi5.blogfa.com

ZnO + 2H⁺  →   Zn²⁺ + H₂O

هر چند تخریب به وجود آمده در کتاب ها قابل بهبود یافتن نیست ، اما هدف از این کار ، حفظ کتاب ها و جلوگیری از بدتر شدن وضع حاضر آن‌هاست . nasrollahi5.blogfa.com

تولید سوخت مایع از زیست توده (بیومَس)

زیست توده یا بیومس (Biomass) یکی از انواع منابع انرژی های نو می‌باشد که شامل اجزای قابل تجزیه زیستی از محصولات ، پسماندها و زائدات کشاورزی ، جنگلها و صنایع وابسته و همچنین زائدات صنعتی و شهری قابل تجزیه است . زیست توده یک منبع انرژی تجدیدپذیر است .

یکی از روش‌های استفاده از انرژی بیومس ، تولید سوخت مایع از آن در شش مرحله است که در ادامه به طور خلاصه مورد بررسی قرار می‌گیرد .

1- دستگاه مولد گاز :  در دمای 400 تا 500 درجه سلسیوس ، زیست توده به زیست کُک (بیوکُک) و گاز کربن‌دار تبدیل می‌شود .

2- محفظه احتراق : گاز کربن‌دار در دمایی حدود 1400 درجه سلسیوس اکسایش می‌یابد و زیست کُک به درون آن پاشیده می‌شود .

3- دستگاه تبادلگر گرمایی : گاز خام سرد می‌شود .

4- دستگاه گردگیر : هرگونه ذرات کُک باقیمانده از گاز جدا می‌شود .

5- دستگاه شستشو : هرگونه کلرید و سولفید از گاز جدا می‌شود .

6- واکنشگاه فیشر – تروپش : در این دستگاه با استفاده از کاتالیزگرهای مناسب ، گاز به سوخت مایع تبدیل می‌شود .

لومینسانس در سواحل مالدیو

یکی از پدیده‌های عجیب و زیبای طبیعت در روزهای اخیر در سواحل کشور مالدیو ظهور پیدا کرده که فکر دانشمندان را مشغول خود کرده است.

 

 

شب‌ها در سواحل مالدیو نور آبی خیره کننده‌ای به چشم می‌خورد که همانند ستارگان آسمان است. این نور آبی درخشان ناشی از فعالیت دسته‌ای از فیتوپلانکتون‌ها یا موجودات ریزدریایی هستند.

به گونه‌ای که وقتی این موجودات ذره‌بینی لمس شوند یا در مسیر شکست موج قرار بگیرند، نور آبی رنگی از خود بروز می‌دهند. وقتی موج به ساحل می‌رسد و می‌شکند این نور آبی رنگ به روشنی قابل مشاهده است.

وارد آمدن هرگونه فشاری به این موجودات ، همین واکنش را در این موجودات دریایی به همراه دارد. بنابراین ، وقتی فردی روی ساحل راه برود، در محل قدم‌های او نوری آبی رنگ شکل می‌گیرد که بسیار خیره کننده است.

این پدیده نوعی لومینسانس است که در آن ، پلانکتون‌ها انرژی مکانیکی امواج را به انرژی نورانی تبدیل می‌کنند .

فوران آتشفشانی با گدازه های آبی

آتشفشان کاوا ایجن ( Kawah Ijen ) که در جاوای شرقی اندونزی قرار دارد ، در طول روز گدازه های قرمز از خود بیرون می فرستد و در شب به دلیل فعل و انفعالات شیمیایی خاص ، گدازه های آن به رنگ آبی درمی آید.

 

 علت رنگ آبی گدازه‌ها ، سوختن گوگرد موجود در این گدازه ها است . شعله‌ی سوختن گوگرد آبی رنگ است . هر چند در طول روز نیز گوگرد موجود در این گدازه‌ها می‌سوزد اما نور خورشید ، بر نور آبی  آن غلبه می کند .

در تصویر زیر ، گوگرد موجود در این گدازه را به رنگ زرد مشاهده می‌فرمایید .

 

 

 

دانلود فیلم فوران گدازه‌های آبی ( 35 ثانیه 54/7 مگابایت )

خط بازیافت خانگی پلاستیک

فیلم جالبی به دستم رسیده‌است که توصیه می‌کنم آن را حتماً مشاهده کنید .

در این فیلم ، یکی از طرح های دیو هاکنز (Dave Hakkens) طراح هلندی را برای بازیافت زباله های پلاستیکی می‌بینید . این طرح شامل دستگاهی است که از طریق آن می‌توان لوازم دست ساز جدید تولید کرد . او قصد دارد طرح خود را به اشتراک گذارد تا سایر مردم نیز همین عمل را انجام دهند.

دانلود فیلم ( 13/9 مگابایت )

آیا gr نماد گرم است ؟

شما یکای گرم را با کدام نماد می نویسید ؟ g یا gr ؟ حتماً با g . البته بعضی از همکاران بنده (به ویژه همکاران رشته فیزیک) گرم را با نماد gr نمایش می دهند تا با نماد شتاب جاذبه‌ی زمین (g) اشتباه گرفته نشود . اما آیا می‌دانید که نماد gr نیز خود یکی از واحدهای فیزیکی به نام  گِرِین       (grain) است ؟ شاید قبلاً با این واحد نیز آشنا شده باشید ، اما دوست دارم برای کسانی که اولین بار اسم این واحد را می‌شنوند ، آن را توضیح دهم .

 در ادامه مطلب با من همراه باشید . . . .

ادامه نوشته

رنگ های پاییزی در نظر یک شیمیدان

خیزید و خز آرید که هنگام خزان است

در ایام تعطیلات عید سعید قربان به همراه خانواده به استان گیلان سفر کردیم . مقصد این سفر تفریحی ، دیدن دو منطقه‌ی بسیار زیبا بود ؛ یکی موزه‌ی میراث روستایی گیلان ( در منطقه‌ی سراوان ) و دیگری چهره‌ی پاییزی جاده‌ی اسالم به خلخال . بازدید از این دو منطقه ، برای بنده بسیار لذتبخش بود و سفر به این مناطق را به همه‌ی شما توصیه می‌کنم .

جاده‌ی اسالم به خلخال در این فصل ، به دلیل تنوع رنگیِ برگهای درختان ، واقعاً رویایی و زیبا است . هنر تلفیق رنگهای زیبا در آرایه‌ی به هم تنیده‌ی درختان ، حکایت از زیبایی نقاش عالم هستی دارد  « فتبارک الله احسن الخالقین » .

در مدهوشیِ این صحنه‌های حیرت‌آور ، به این فکر افتادم که دلیل تنوع رنگ‌ها را از زاویه‌ی دید علم شیمی مورد بررسی قرار دهم .

علت تغییر رنگ برگ‌ها

برگ‌ها کارخانه‌های طبیعی تولید غذا هستند . ماده ‌ای شیمیایی به نام کلروفیل در فرآیند فتوستنز نقش دارد . کلروفیل سبز رنگ است و در واقع علت سبزی برگ درختان هم وجود همین ماده است.

به ادامه مطلب مراجعه کنید . . . .

ادامه نوشته

رخدادهای دنیای شیمی در سال 1913 میلادی ( یکصد سال پیش )

هم اکنون در سال 2013 میلادی به سرمی‌بریم . شاید برای شما جالب باشد که 100 سال پیش ، در علم شیمی چه اتفاقاتی افتاده است . وبلاگ « شیمی ، دانشی برای همه‌ی روزگاران » این رخدادها را گردآوری کرده‌است . امیدوارم که مورد توجه شما قرار بگیرد .

1- دانیل ج. اُکونور و هربرت آ. فابر ، پَتنتی با موضوع « چندسازه‌ی پلاستیکی لایه‌ای فرمیکا » را  در آمریکا به ثبت رساندند .

2- عنصر پروتاکتینیم ، به وسیله ی کاسیمیر فاجانس و اُ. اچ. گهرینگ کشف شد .

3- هنری موزلی نشان داد که بار هسته‌ی هر اتم ، مبنای اصلیِ شماره‌گذاری عنصرها است . وی همچنین با استفاده از پرتوهای ایکس ، یک رابطه‌ی سیستماتیک بین طول موج و عدد اتمی کشف کرد .

4- نیلز بور ، نظریه‌ی اتمی‌اش را منتشر کرد . مطابق این نظریه ، الکترون‌ها در مدارهایی دایره‌ای شکل به دور هسته‌ی اتم در حال گردش هستند .

5- فردریک سُدی پیشنهاد کرد که ایزوتوپ‌های مختلف یک عنصر ، ممکن است اوزان اتمی متفاوتی داشته باشند .

6- ج. ج. تامسون نشان داد که ذرات زیراتمی باردار را می‌توان بر اساس نسبت بار به جرمشان از هم جدا کرد ؛ تکنیکی که در «  طیف‌سنجی جرمی » مورد استفاده قرار می‌گیرد .

7- آلفرد وارنر ، جایزه‌ی نوبل شیمی این سال را به خاطر « کار بر روی اتصال اتم ها در مولکول‌ها ، بویژه در شیمی معدنی » دریافت کرد .

جایزه ی نوبل شیمی سال 2013

جایزه نوبل شیمی 2013 مشترکاً به سه شیمیدان اعطا شد

به گزارش وبلاگ  شیمی دانشی برای همه‌ی روزگاران ، جایزه نوبل شیمی امسال به مارتین کارپلاس ، مایکل لویت و آریه وارشل به خاطر « توسعه‌ی مدل‌های چندمقیاسی برای سامانه‌های شیمیایی پیچیده » اعطا شد .

توضیحات کامل را در ادامه مطلب بخوانید . . . .

ادامه نوشته

بستنی داغ ! دمایی پایینتر از صفر مطلق !

در مقیاس دمایی سلسیوس ( سانتی گراد ) دما می تواند منفی باشد . اما در مقیاس دمایی مطلق ( کلوین ) دمای منفی ناممکن است . مطابق تعریف ارایه شده درعلم فیزیک ، دمای یک گاز به وسیله ی حرکتهای تصادفی ذرات سازنده اش تعیین می شود . به عبارتی هر چه یک گاز سردتر باشد ، حرکت ذرات آن آهسته تر است .  

در صفر مطلق ( 273- درجه سلسیوس ) حرکت ذرات ماده متوقف می شود و بی نظمی ها از بین می روند . لذا سردتر از صفر مطلق ممکن نیست . اما فیزیکدان های دانشگاه لودویگ – ماکسیمیلیانز در مونیخ و موسسه اپتیک کوانتومی ماکس پلانک در گارشینک ، به تازگی در آزمایشگاه ، اتم های گازی با دمای کلوین منفی ایجاد کرده اند . این دمای منفی مطلق ، نتایج عجیبی را به همراه خواهد داشت از جمله : اگرچه اتم های گازی یکدیگر را جذب می کنند و نوعی فشار منفی ایجاد می کنند ، اما این گاز متراکم نمی شود ؛ شبیه رفتاری که کیهان شناسان در مورد انرژی تاریک بیان می کنند .  بدین ترتیب می توان امکان وجود ماشین های گرمایی با بازدهی بالای 100 درصد ( که در ترمودینامیک غیرممکن معرفی شده اند ) را با کمک دماهای منفی مطلق توجیه کرد .

ادامه این مقاله را در ادامه مطلب بخوانید . . . .

ادامه نوشته

شواهدی جدید از کشف عنصر جدید 115

یک گروه پژوهشی بین المللی ، مدارکی را دال بر کشف عنصر فوق سنگین 115 ارایه کرده است . دانشمندان مرکز تحقیقات یونهای سنگین در هلمهولتز GSI ، که در حقیقت ، آزمایشگاه شتابدهنده ذرات در دارمشتات آلمان است ، این خبررا اعلان کرده اند . این پژوهشگران ، به شیوه ای نوین برای شناسایی مستقیم عنصرهای فوق سنگین جدید دست یافته اند . مشروح خبر را در وبلاگ «شیمی ، دانشی برای همه ی روزگاران » مطالعه فرمایید . 

به عنصرهایی با عدد اتمی بالاتر از 104 عنصرهای فوق سنگین گفته می شود . این عنصرها در آزمایشگاههای شتابدهنده ی ذرات تولید می شوند و عموماً در مدت زمان کوتاهی فروپاشیده می شوند . اولین گزارش درباره ی کشف عنصری با عدد اتمی 115 از یک مرکز پژوهشی در روسیه در سال 2004 وصول شد ؛ اما مدارک مستدلّی برای آن ارایه نشد . nasrollahi5.blogfa.com

در آزمایش جدید در هلمهولتز ، دانشمندان لایه ای از فلز آمریسیم را بر روی یک ورقه ی نازک نشاندند و با یون های کلسیم بمباران کردند . با کمک آشکارسازهای جدید ، فوتون های تولید شده بر اثر فروپاشی آلفای عنصر جدید ثبت شد .  انرژی فوتون ها نسبت به پرتوهای X تولید شده اندازه گیری شد و اثر انگشت عنصر جدید به دست آمد . نتایج به دست آمده از درجه ی اطمینان بالاتری نسبت به گزارش های قبلی برخوردار است ، لذا این روش مبنای کارهای بعدی قرار خواهد گرفت .

عنصر 115 هنوز نامگذاری نشده است . جالب است بدانید که برای نامگذاری عنصرها ، لازم است که انجمن شیمی و فیزیک محض و کاربردی (IUPAPC) یافته های به دست آمده را مورد بررسی دقیق قرار دهند . nasrollahi5.blogfa.com

نتایج به دست آمده ، به زودی در مجله علمی The Physical Review Letters به چاپ خواهد رسید .

پوستر مقاله « آموزش شیمی در آینده » در هشتمین کنفرانس آموزش شیمی ایران

هشتمین کنفرانس آموزش شیمی ایران در روزهای 6 و 7 شهریور 1392 در دانشگاه سمنان برگزار شد .در این کنفرانس حدود 200 مقاله در زمینه ی آموزش شیمی در دبیرستان و دانشگاه از طرف استادان ، معلمان و دانشجویان رشته ی شیمی ارایه گردید . مقاله ای نیز از طرف اینجانب با موضوع « آموزش شیمی در آینده ؛ چالش ها و چشم اندازها »به صورت پوستر ارایه گردید که این پوستر را در اختیار شما قرار می دهم . امیدوارم مفید واقع شود .

دانلود پوستر مقاله ( 2۶۵ کیلوبایت )

ساحلی با ماسه های سبز Green Sand Beach

در سفر به شمال و جنوب کشور ، حتماً فرصتی پیش آمده که بر ماسه های ساحل دریای خزر و ساحل خلیج فارس قدم گذاشته باشید . وشاید هم در سفری به سایر کشورها ، از مناطق ساحلی بازدید کرده باشید . رنگ ماسه در همه ی این مناطق تقریباً یکسان است و گستره ای از سفید تا خاکستری را شامل می شود . nasrollahi5.blogfa.com

اما شاید برای شما جالب باشد که شن های ساحلی در جنوب جزیره ی هاوایی ( کونا ) سبزرنگ هستند و از همین رو به این منطقه « ساحل ماسه سبز Green Sand Beach » می گویند .

اما راز سبز بودن ماسه ها چیست ؟

این راز ، یک راز شیمیایی است . ماسه های این منطقه از دانه های « اُلیوین » یا « پریدوت » تشکیل شده اند . اُلیوین که نوعی سیلیکات است ، به دلیل داشتن آهن و منیزیم ، رنگ سبز زیتونی به خود گرفته است . nasrollahi5.blogfa.com

ترانه ی عنصرها (Elements Song)

این ترانه ی شیمیایی ! با شعری برگرفته از نام 102 عنصر و با اجرای پیانو ساخته شده است . ترتیب نام این عنصرها بر اساس میزان ( وزن ) موسیقی ( و نه بر اساس ترتیبشان در جدول تناوبی ) می باشد . این ترانه در سال 1959 به وسیله ی تام لهرر اجرا شده است . لهرر که مدرس ریاضیات دانشگاه هاروارد بوده است ، این ترانه را با صدای خود خوانده است . تا به امروز کلیپ های مختلفی از این ترانه ساخته شده است که یکی از این کلیپ ها را در اختیار شما قرار می دهم . امیدوارم از مشاهده ی آن لذت ببرید .

دانلود کلیپ ترانه ی عنصرها ( 85/3 مگابایت )

متن ترانه ی عنصرها ( 12 کیلوبایت ) 

پشه ران های طبیعی

پشه ها روش های مختلفی برای تشخیص میزبان های خود دارند . بیشتر پشه ها در سپیده دم یا غروب فعال هستند ، هرچند که برخی از آن ها در طی روز نیز فعالند . اگر می خواهید توسط پشه ها گزیده نشوید ، باید خود را برای پشه ها غیرجذاب کنید ، یا از پشه ران ها استفاده کنید .

 

لیست پشه ران های طبیعی را در ادامه مطلب بخوانید . . . .

ادامه نوشته

شناسایی مولکول خارش در بدن

محققان آمریکایی مولکول اصلی عامل تحریک احساس خارش را کشف کردند، اما در عین حال هشدار دادند که این مولکول هدف خوبی برای داروها نیست چرا که همین مولکول دربرگیرنده عملکردهای بسیاری در بدن است.

به گزارش مهر، محققان موسسه ملی سلامت در آمریکا اظهار داشتند که اگر این ملکول که به آن " natriuretic polypeptide b" یا "Nppb" گفته می شود، وجود نداشته باشد، ما احساس خارش نمی کنیم، اما تزریق این ملکول در یک نقطه موجب می شود که بار دیگر احساس خارش به فرد بازگردد.

نتایج این تحقیقات براساس اظهارات محققان نشان داده است که "Nppb" یک ارتباط ضروری با سلولهای گیرنده پوست که خارش را احساس کرده و سلولهای عصبی که حس خارش را به مغز منتقل می کنند، دارد.

این تحقیق در مدلهای موش آزمایش شده است اما از آنجا که سیستمهای عصبی موش و انسان مشابه است، محققان اعتقاد دارند که چنین مدارهای زیستی مربوط به خارش در انسانها هم وجود دارد.

این تحقیقات در مجله آنلاین ساینس منتشر شده و به حل یک مسئله علمی طولانی کمک می کند.

مارک هوون نویسنده ای در موسسه ملی تحقیقات دندان و صورت که بخشی از موسسه ملی بهداشت است گفت: تحقیقات ما نشان می دهد که خارش سطح پایین درد و یک احساس متمایز است که با سیستم عصبی ارتباط دارد.

هوون و همکارانش با استفاده از ابزارهای ژنتیکی موشهایی تولید کردند که فاقد مولکول "Nppb" بود و این موشها تحت تأثیر هیج ماده شیمیایی یا کنشی که موجب خارش می شود، قرار نمی گرفتند. مواد شیمیایی یا کنشهای شیمیایی در موشهای گروه کنترل به عنوان شاخص کلیدی خارش مورد استفاده قرار گرفته بود.

پس از تیم تحقیقاتی مولکول "Nppb" را به حیوانات تزریق کردند که موجب شد آنها حس خارش شدیدی داشته باشند.

این محققان با نگاهی دقیقتر دریافتند که حس خارش در پوست از طریق سلولهای گیرنده برمی خیزد، مولکول "Nppb" آزاد می ود و سیگنالی تولید می کند که احساس خارج به مغز می رسد.

اکنون که ملکول خارش شناسایی شده است، محققان می توانند سایر پپتيدهای عصبی را که در مدار پاسخ خارش وجود دارد شناسایی کنند، اقدامی که به درمانهای خاصی برای بیماریهای خارش مزمن چون اگزما منتهی خواهد شد.

این درحالی است که محققان هشدار داده اند که مولکول "Nppb" خود نمی تواند یک هدف دارویی مناسبی باشد چرا که این مولکول در قلب، کلیه ها و سایر نقاط بدن کاربرد دارد ، بنابراین تلاش برای کنترل این مولکول به صورت بالقوه می تواند عوارض جانبی ناخواسته ای داشته باشد.

هوون تأکید کرد: اکنون یافتن مدار زیستی مشابه در انسانها و شناسایی مولکولهای منحصر به فردی که می توان با آن خارش مزمن را از بین برد و عوارض جانبی ناخواسته ای ایجاد نکرد به چالش جدید ما تبدیل شده است. این تحقیقات یک نقطه آغاز بود.

منبع : پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir)