تترائیات

حتماً با رباعیات خیام آشنا هستید . اشعاری که در دو بیت بر وزن « لا حَولَ و لا قُوَّةَ اِلاّ بِالله » سروده شده اند .

اینجانب در ادامه شعرسرایی خود ! بر آن شدم تا اشعاری بسرایم و نام آن ها را « تترائیات » بر وزن «رباعیات» بگذارم . امیدوارم که مورد پسند شیمیدانان شعردوست ! قرار گیرد .

اوزون

ای جاذب امواج خطرناک ، اوزون      مجروح ز سی اف سیِ ناپاک، اوزون

ما را برهان از خطر فوق بنفش         ترمیم کن آن حفره و آن چاک، اوزون

 مدل اتمی بور

این دایره ها حلقه‌ی کیهانی نیست         وین گویچه ها ملعب چوگانی نیست

این حرکت دوّار به دور مرکز                  پایاست و یک لحظه و دم فانی نیست

پرتوزایی

روزی اتمی هسته‌ی خود را بشکست    یک پرتوی آلفا ز برش بیرون جست

زین روی دگر عنصر دیروز نبود             چون چار عدد ز جرم خود داد ز دست

شعر طنز شیمی (8) : اندر حکایت آزمایشگاه

یک روز چند استاد با ادعای دانش                     رفتند لابراتوار¹ از بهر آزمایش

آن اولی که عشقش برق و الکترون بود             یک میله را گرفت و بر موی داد مالش

ناگه جرقه ای زد ، آتش گرفت مویش                مویی که پشت آن را او بسته بود با کش

استاد دیگری هم شیمی تخصصش بود             یُد را گرفت با پنس تا یُد شود فرازش²

اما بخار یُد رفت در بینی و گلویش                    حلقش به طول شش ماه مادام کرد خارش

آن سومی که اُپتیک³ را می شناخت کامل         با لامپ پرتوی ایکس ایجاد کرد تابش

این تابش خطرناک آزرد هر دو چشمش             نور دو دیده ی او بنهاد رو به کاهش

استاد زیست هم شد در این میانه مشغول        یک جفت موش را کرد تلقیح بهر زایش

موشی به عرصه آمد هم قدّ یک هیولا                از ترسِ این هیولا بگریخت سوی تالش

آن پنجمی که بودش علم زمین شناسی           سنگ قُلنبه ای را با سُنبه داد سایش

سنگ از کَفَش برون رفت افتاد روی پایش         از درد قوزک پا تا شام کرد نالش

استاد دیگری هم در این میانه گم شد               گویا که منفجر شد در حین این نمایش

شایان تو هم نظرکن بر وضع این اساتید            چون دانشت فزون شد خود را مکن ستایش

سراینده : شایان نصرالهی

1- آزمایشگاه                    2- تصعید                     3- علم نورشناسی

شعر طنز شیمی (7) : H2O آب است هنوز (به مناسبت فرارسیدن سال تحصیلی جدید)

                                                 H₂O آب است هنوز

دلم از مدرسه و درس کباب است هنوز             سرم آکنده ز شیمی و حساب است هنوز

از همان اول پاییز که شد مدرسه باز                 دانش‌آموز دلش در تب و تاب است هنوز

شیوه‌ی یاددهی در سده‌ی بیست و یکم           روش سنتی حفظ کتاب است هنوز

نحوه‌ی سنجش دانش روشی کیفی نیست       نمره‌ی بیست در آن حدنصاب است هنوز

رقم بودجه‌ی مدرسه چون کافی نیست            قفل دروازه و انبار خراب است هنوز

چه بسا هیچ مدیری نکند استمداد                    ولی اندک کمکی کار صواب است هنوز

رقم شهریه‌ی مدرسه‌ی بالاشهر                      چون به مبنای دلار است ، حباب است هنوز

مانتوی سرمه‌ای و مقنعه‌ی طوسی رنگ          مایه‌ی سادگی و حفظ حجاب است هنوز

کتب مبتکران و نوبل و خیلی سبز                    همگی پُر ز سوالات و جواب است هنوز

تو که آکنده‌ای از عشق به شیمی شایان        نیک دانی که چرا H₂O آب است هنوز

                                        سـراینـده : شـایـان نصـرالـهـی

ترانه ی عنصرها (Elements Song)

این ترانه ی شیمیایی ! با شعری برگرفته از نام 102 عنصر و با اجرای پیانو ساخته شده است . ترتیب نام این عنصرها بر اساس میزان ( وزن ) موسیقی ( و نه بر اساس ترتیبشان در جدول تناوبی ) می باشد . این ترانه در سال 1959 به وسیله ی تام لهرر اجرا شده است . لهرر که مدرس ریاضیات دانشگاه هاروارد بوده است ، این ترانه را با صدای خود خوانده است . تا به امروز کلیپ های مختلفی از این ترانه ساخته شده است که یکی از این کلیپ ها را در اختیار شما قرار می دهم . امیدوارم از مشاهده ی آن لذت ببرید .

دانلود کلیپ ترانه ی عنصرها ( 85/3 مگابایت )

متن ترانه ی عنصرها ( 12 کیلوبایت ) 

شعر طنز شیمی (6) : اندر حکایت گرافیت و الماس

                                                اندر حکایت گرافیت و الماس nasrollahi5.blogfa.com

شنیده ای که گرافیت از سر احساس                     به حال زار و غمین گفت : های ای الماس

من و تو از نظر جنس مشترک هستیم                    من و تو آلوتروپ های توپ سی شصتیم *

ولی چرا تو به هر سوق قیمتی هستی                    به روی زین مطلّا و نقره بنشستی

منِ فلک زده بودم همیشه بی ارزش                       قرین و همدم من بوده کاغذ و خط کش

تمام عمرِ من این شد سیه کنم اوراق                      نمانده قامتی و طاقتم دگر شد طاق

پس از دمی که گرافیت قیل و قالش خُفت                 نشست ساکت و الماس با متانت گفت :

بدان درخشش من از جمال کربن نیست                   ز بازتاب شعاع و زلالی و پاکی است

تو لایه لایه سیه جامه چون به تن کردی                   تلألویی ز درونت چو بر نیاوردی

دگر مدار توقع ز تاجر و زرگر                                     که قیمتی بنهندت به سان سیم و زر

تو از تبار زغالی و قاتل نوری                                   به رنگ مات و سیاهت همیشه مغروری

شنیده ام که سیاهی است برتر از هر رنگ               ولی غرور و تباهی کند جهانت تنگ

زمانه ای من و تو در کنار هم بودیم                          من و تو قسمتی از ساختار هم بودیم

تو در فشار طبیعت مرا رها کردی                             مرا به حکم عداوت ز خود جدا کردی

من از تحمّل تنهایی و شرایطِ سخت                    رسیده ام به مقامی که گشته ام خوشبخت

بدان برای مبدّل شدن به یک گوهر                           تلاش و صبر نیاز است و پاکی جوهر

تو هم اگر طلبی تا غمت رسد پایان                         بیا و راه تعالی بپوی ای شایان

* C₆₀ یکی از آلوتروپ های کربن است که دارای مولکولی کروی شبیه به توپ فوتبال است .

                                           سراینده : شایان نصرالهی

                                            nasrollahi5.blogfa.com

شعر طنز شیمی (5) : این کجا و آن کجا

یک مول از ذرات آهن یا دوصد خروار جو             هر دو بسیارند اما این کجا و آن کجا

غنچه ی یاس سفید و هیدروژن سولفیدِ گاز        هر دو بو دارند اما این کجا و آن کجا

نانولوله های کربن دار و الیاف کتان                    هر دو چون مارند اما این کجا و آن کجا

تک درخت سیب باغ و ذره های یک اتم              هر دو پُر بارند اما این کجا و آن کجا

تفلونِ دیگ حلیم و رشته ی فرش و گلیم           هر دو بَسپارند اما این کجا و آن کجا

آلکانی راست زنجیر و یکی هم شاخه دار          هر دو همپارند اما این کجا و آن کجا

آبِ باران اسیدی یا که آب گرم دوش                  هر دو می بارند اما این کجا و آن کجا

رازی و شایان که در شیمی به عالَم شهره اند !       هر دو همکارند اما این کجا و آن کجا

شعر طنز شیمی (4) : باز باران ...

باز باران ........... 

(با درود به روح شاعر محترم " باز باران با ترانه "   جناب آقای گلچین گیلانی )

باز باران اسیدی

با ضررهای فراوان

می خورد بر بام خانه

ادامه شعر را در ادامه مطلب بخوانید ... .

ادامه نوشته

در مذمت سوخت فسیلی

لعنت فسیل را شرّ و ضلّ که نفتش موجب سیاهی است و گازش مزید تباهی . هر نفسی که فرو می رود مُخِلّ حیات است و چون برمی آید مذلّت ذات . پس در هر نفسی دو نقمت موجود و بر هر نقمت مذمّتی واجب . (در صورت کپی کردن منبع را ذکر کنید)

از تاب و توان که برآید                    آلودگی اش را به درآید

باران اسیدی اش همه جا باریده و حَجَرِ مرمر را فرساییده ، پوشش گیاهی جنگل را بدَرَد و روزیِ چارپایان را بِبَرد . nasrollahi5.blogfa.com

ای سیاهی که با تصاعد دود               نَفَسم را به حبس واداری

تو از این زشتی و تباهی و شر            چه برایم همی نظر داری

شعر طنز شیمی (3) : پلیمر (بسپار)

شعری در مورد شیمی پلیمر سروده ام که امیدوارم از آن لذت ببرید . پیشاپیش از همکاران ادیبم به خاطر وجود اشکالات ادبی احتمالی پوزش می طلبم . 

دیشب به خواب دیدم ماری پر از خط و خال

دیشب به خواب دیدم ماری پر از خط و خال          ماری که از برایم آشفته کرد احوال

افعی نبود این مار زنگی نبود این مار                    چون کیمیاگر آن را نامیده بود بَسپار

زنجیره ی بلندش همچون پلی اِتیلِن                     از سر به ته به خود داشت صدها هزار آلکِن

روی سرش اِنول داشت سوی دُمش فنول داشت  گویا که او رزونانس همچون کتو–انول داشت

رنگش سیاه و بدفام چون ظاهرِ گرافیت               چشمان او پر از خون سُرخیده چون هماتیت

بوی تعفّنی داشت همچون گریس و لاستیک        چون در بزاق او بود ترکیب آروماتیک

وقتی زبان درآورد از حفره ی دهانش                   دیدم هزار آلکیل روییده بر زبانش

ناگه خزید و آمد او با شتاب سویم                         من هم سریع رفتم جایی پناه جویم

از بخت بد فتادم در بند این هیولا                           در بر گرفت من را چون لوله ی پُلیکا

زنجیر کربنی اش پیچید دور پایم                            من بس تلاش کردم تا او کند رهایم

در دَم به نیشش آزرد انگشت شست دستم         من هم ز درد انگشت ناگه ز خواب جستم

شایان تو هم حذر کن از شیمی پُلیمر                   گر هیچ شب نداری آسودگی خاطر

چون درس شیمی من هرگز نبود آلی                   این شعر را سرودم با فنّ ماستمالی

شعر طنز شیمی (2) : جدول مندلیف

پیشاپیش از همکاران ادیب به خاطر وجود اشکالات عروضی در این ابیات پوزش می خواهم . امیدوارم از این شعر لذت ببرید .

عاشق شیمی ام و از غم دل آزادم

"فاش می گویم و از گفته ی خود دلشادم"         عاشق شیمی ام و از غم دل آزادم

جدول مندلیف گرچه ستون ها دارد                    هفت سطرش به تناوب شده است از یادم

جدولی با صد و نه عنصر و هجده دسته             من از آن اصلی و فرعی به ستوه افتادم

سزیم و لیتیم و سایر قلیایی ها                        به تشابه همگی سخت کنند امدادم

فلوئور با همه ی قدرت و بار منفی                    نتوانست که بر خاک کند بنیادم

عشق سدیم به کلر کرد نمک را حاصل              نه به شیرینی آن شور زند فرهادم

نه طلا شد مسِ من با نظر شیخ حکیم               که من از قبل به آبکاری آن استادم

چون فلزات همه واسطه ی خیر شدند              لیک آهن به در آمد که کند آبادم

جیوه هم ملغمه ای ساخت برای دندان             بهر آن گاه که برخیزد اگر فریادم

من اگر بی اثرم خویش ملامت نکنم                   لیک من با نئونِ گاز نجیب همزادم

این عناصر همه را دوست بدار ای شایان           هدیه ای در خورِ شیمی است مبارکبادم

چون دیمیتری ایوانوویچ چنین جدول ساخت       منِ شوریده به ناچار غزل سر دادم

شعر طنز شیمی (1) : ترکیب های یونی

شعری در مورد ترکیب های یونی سروده ام که امیدوارم از خواندن آن لذت ببرید !

                            شوری نمک چرا و چون شد !

سدیم که الکترون ز کف داد               مثبت شد و نامش کاتیون شد

چون یافت کلر الکترون را                    آن را بگرفت و آنیون شد

در لایه ی ظرفیت s و p                     آکنده ز هشت الکترون شد

سدیم به طریق هشت تایی              در لایه ی ظرفیت ، نئون شد

این قاعده با کلر چنان کرد                 که آرایش آن چو آرگون شد

ترکیب یونی پدید آمد                         ترکیبی که مشتمل به یون شد

یون ها به درون یک مکعب                 محکم به مثابه ی بتون شد

هر شش یونِ با بار مخالف                 اطراف یون دگر کلون شد

شش هم عددی برای هر یون            با نامِ کوئوردیناسیون شد

شایان تو که عاقبت ندانی                 شوری نمک چرا و چون شد